काठमाडौं। नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा ऐतिहासिक परिवर्तनको सङ्केत देखिएको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने, काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) र उज्यालो नेपाल पार्टीका संरक्षक कुलमान घिसिङबीच भएको त्रिपक्षीय सहमतिले आगामी फाल्गुन २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनलाई पूर्ण रूपमा नयाँ दिशा तिर मोडेको छ । यो गठबन्धनले परम्परागत ठूला दलहरूलाई मात्र चुनौती दिनुका साथ् साथै युवा पुस्ताको आशालाई प्रतिनिधित्व गर्दै नेपालमा बलियो वैकल्पिक शक्तिको उदय हुने सम्भावना देखाएको छ ।
यो सहमति ७–७ बुँदे सम्झौतामा आधारित छ, जसमा पार्टी नेतृत्व रवि लामिछानेले गर्ने, बालेन्द्र शाहलाई संसदीय दलको नेता तथा भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउने र कुलमान घिसिङलाई पार्टीको उपाध्यक्षको जिम्मेवारी दिने मुख्य प्रावधान छन् । यो गठबन्धन भाद्र २३ र २४ मा भएको जेन-जी आन्दोलनको नतिजा हो, जसले भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र कुशासनविरुद्ध युवाहरूको व्यापक असन्तुष्टिलाई सडकमा उतारेको थियो । उक्त आन्दोलनले तत्कालीन सरकारको पतन गराएर अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा नयाँ व्यवस्था ल्याएको थियो । अब यो गठबन्धनले त्यही ऊर्जालाई निर्वाचनमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
जनतामा अत्याधिक लोकप्रिय यी तीन व्यक्तित्वहरूको एकताले राजनीतिक विश्लेषकहरूलाई पनि आश्चर्यमा पारेको छ । कुलमान घिसिङ, जो लोडसेडिङ अन्त्य गरेर 'उज्यालो नेपाल' का नायक बनेका थिए, रवि लामिछाने, जो टेलिभिजन पत्रकारिताबाट राजनीतिमा आएर छोटो समयमै चौथो ठूलो दलको नेतृत्व गरे, र बालेन शाह, जो र्यापरबाट काठमाडौंको मेयर बनेर युवाहरूका आइकन बने – यी तीनको संयोजनले शहरिया युवा, मध्यम वर्ग र आम नागरिकलाई एकै ठाउँमा ल्याउने सम्भावना उच्च छ । यो गठबन्धनले सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, युवा सशक्तीकरण र आर्थिक विकासलाई मुख्य एजेन्डा बनाएको छ । यदि यो सफल भयो भने, रास्वपाले ६० देखि ९० सिट जितेर सरकारको नेतृत्व गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
यो गठबन्धनको सबैभन्दा रोचक पक्ष भनेको लोकप्रिय व्यक्तिहरूको प्रवेश हो । रास्वपाले निर्वाचन आयोगमा बुझाएको समानुपातिक उम्मेदवारको बन्दसूचीमा लोकप्रिय गायक तथा अभिनेता प्रकाश सपूतको नाम दलित क्लस्टरमा समावेश गरिएको छ । प्रकाश सपूतका 'गलबन्दी', 'सकम्बरी', 'बोल माया' जस्ता गीतहरूले सामाजिक न्याय र राष्ट्रियताका मुद्दालाई उठाएका छन्, जसले युवा मतदातालाई थप आकर्षित गर्ने निश्चित छ । यसबाहेक, क्रिकेटर ज्ञानेन्द्र मल्ल जस्ता खेलाडीहरू पनि सूचीमा छन्, जसले खेलकुद क्षेत्रबाट समर्थन जुटाउने रणनीति देखिन्छ ।
अन्य सम्भावित नामहरूको चर्चा पनि चलिरहेको छ । मंगोलियन हर्ट ब्यान्डका गायक राजु लामा, जो सामाजिक मुद्दामा सक्रिय छन्, राजनीतिमा प्रवेश गर्ने हल्ला छ । त्यस्तै, अभिनेता निश्चल बस्नेत, जो ग्रामीण र आदिवासी मुद्दामा बोल्ने गर्छन्, वा युवा कलाकार र समाज सेवी आशिका तामाङ जस्ता व्यक्तिहरू पनि रास्वपामा जोडिने सम्भावना छ । यो प्रवृत्तिले देखाउँछ कि अब राजनीति केवल परम्परागत नेताहरूको मात्र होइन, जनतामा लोकप्रिय र मुद्दामा बोल्ने व्यक्तिहरूको पनि हुने भएको छ ।
यो नयाँ शक्तिको उदयले नेपाली काँग्रेस, नेकपा (एमाले), नेकपा (माओवादी केन्द्र) जस्ता ठूला दलहरूलाई ठूलो दबाबमा पारेको छ । जेन-जी आन्दोलनले देखाएजस्तै, युवाहरू अब पुरानो राजनीतिबाट थाकेका छन् । ठूला दलहरूले यो चुनौतीलाई कसरी सामना गर्छन् ? विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि यो वैकल्पिक शक्तिले गति लियो भने, काँग्रेस र एमालेले पहिलो पटक चुनावी गठबन्धन गर्न सक्छन् । विगतमा उनीहरूले चुनावपछि मात्र सत्ता साझेदारी गरेका थिए, तर अब खतरा महसुस गरेर पूर्वनिर्वाचन गठबन्धनको सम्भावना बढेको छ । माओवादी जस्ता अन्य दलहरू पनि कुनै न कुनै रूपमा जोडिने वा अलग्गै लड्ने रणनीति बनाउन बाध्य हुनेछन् ।
युवाहरूको राजनीतिप्रतिको आकर्षण यो वर्षको सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन हो । डिजिटल प्लेटफर्महरूबाट सुरु भएको आन्दोलनले लाखौं युवालाई एकजुट बनायो । डिस्कर्ड जस्ता प्लेटफर्ममा अन्तरिम नेतृत्व छनोटको प्रयोगले नयाँ लोकतान्त्रिक अभ्यासको उदाहरण दियो । अब यो ऊर्जा निर्वाचनमा रूपान्तरण हुँदैछ । यदि यो गठबन्धनले आफ्ना वाचाहरू पूरा गर्न सकेन भने जनविश्वास टुट्न सक्छ, तर सफल भएमा नेपालमा नयाँ पुस्ताको नेतृत्व स्थापित हुनेछ – भ्रष्टाचारमुक्त, विकासमुखी र युवामैत्री राजनीति ।
आगामी निर्वाचन नेपालको राजनीतिक इतिहासको टर्निङ प्वाइन्ट बन्न सक्छ । पुराना दलहरू एकजुट हुने कि अलग्गै लड्ने ? नयाँ शक्तिले बहुमत ल्याउने कि ठूला दलहरूले फेरि सत्ता कब्जा गर्ने ? यी प्रश्नहरूको जवाफ फाल्गुनमा मतदानले दिनेछ । तर एउटा कुरा निश्चित छ – नेपालको राजनीतिमा नयाँ नेतृत्वको उदय भइसकेको छ, र यो परिवर्तनलाई रोक्न अब कसैसँग शक्ति छैन ।
