काठमाडौं। नेपालको राजनीतिक वृत्तमा ठूलो तरङ्ग ल्याएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) बीच आइतबार बिहान ७ बुँदे ‘बृहत् एकता’ सम्झौता भएको छ । यो सम्झौताले आगामी फागुन २१ (मार्च ५, २०२६) को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा वैकल्पिक शक्तिलाई एकीकृत गर्दै पुराना दलहरूलाई कडा चुनौती दिने संकेत गरेको छ । रवि लामिछानेले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “यो सहमति देशलाई चाहिएजस्तो हुनुपर्छ, नेताले चाहेजस्तो होइन ।” बालेनले पनि हस्ताक्षरको तस्बिर सेयर गर्दै समर्थन जनाएका छन् ।
यो एकता युवा पुस्ताको भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलन र परिवर्तनको आकांक्षालाई प्रतिबिम्बित गर्ने दाबी गरिएको छ । तर, यो सम्झौतामा ऊर्जा मन्त्री कुलमान घिसिङको नाम उल्लेख छैन, जसले वैकल्पिक शक्तिमा अझै ध्रुवीकरणको सम्भावना देखाउँछ ।
यो सम्झौताले रविले संगठनात्मक कमाण्ड सम्हाल्ने र बालेनलाई ‘प्रधानमन्त्रीको अनुहार’ बनाएर युवा ऊर्जालाई मतमा रूपान्तरण गर्ने रणनीति देखाउँछ । बालेनले आवश्यक परे मेयर पदबाट राजीनामा दिएर पूर्णकालिक राजनीतिमा लाग्ने संकेत दिएका छन् । सम्झौता प्रक्रियामा कुलमान घिसिङलाई पनि समेट्ने व्यापक चर्चा थियो । लोडसेडिङ अन्त्य गरेर राष्ट्रिय नायक बनेका कुलमानसँग रवि र बालेन दुवैले पटकपटक भेटघाट तथा छलफल गरेका थिए । उज्यालो नेपाल पार्टीका संरक्षक कुलमानलाई त्रिपक्षीय एकताको प्रमुख पात्र मानिएको थियो । तर, अन्तिम सम्झौतामा उनी समावेश भएनन् । स्रोतहरूका अनुसार, पार्टी नाम, झण्डा र नेतृत्व बाँडफाँटमा असन्तुष्टि तथा शक्ति सन्तुलनको विषयमा मतभेद भएपछि कुलमान बाहिरिएका हुन् । रास्वपा र बालेन पक्षका नेताहरूले कुलमानसँग एकताको ढोका अझै खुला रहेको बताए पनि, कुलमानले स्वतन्त्र रूपमा अघि बढ्ने संकेत दिएका छन् । कुलमानको समावेश भए यो गठबन्धनलाई थप बलियो बनाउने थियो, तर अहिलेको अवस्थाले वैकल्पिक शक्तिमा विभाजनको जोखिम बढाएको छ ।
नेपालमा अहिले दर्जनौं राजनीतिक दलहरू सक्रिय छन् । पुराना दलहरू (कांग्रेस, एमाले, माओवादी) बाहेक नयाँ वैकल्पिक शक्तिहरू जस्तै उज्यालो नेपाल पार्टी, श्रम संस्कृति पार्टी (हर्क साम्पाङ) लगायतले मत विभाजनको जोखिम बढाएका छन् । युवा तथा शहरी मतदाताहरू विभाजित भए बहुमत प्राप्त गर्न कुनै पनि दललाई कठिन पर्नेछ ।
प्रतिनिधिसभामा स्पष्ट बहुमतका लागि १३८ सिट (कुल २७५ मध्ये) आवश्यक हुन्छ । २०७९ को निर्वाचनमा रास्वपाले २० सिट जितेको थियो । बालेनको लोकप्रियताले यसलाई बढाउन सक्छ, तर मत विभाजनले १३०-१४० सिट जित्न निकै चुनौतीपूर्ण छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यो गठबन्धनले ५० देखि ६० सिटसम्म जित्न सक्छ, तर सरकार बनाउन पुराना दलहरूसँग गठबन्धन वा समर्थन आवश्यक पर्नेछ । यदि कुलमान वा अन्य वैकल्पिक शक्तिहरू अलग अघि बढे भने मत थप विभाजित हुनेछ । नयाँ दलहरूले जित्ने सम्भावना छ – विशेष गरी युवा, प्रबुद्ध वर्ग र परिवर्तनकामी मतदाताबाट । तर, पूर्ण विजयका लागि व्यापक एकता र संगठनात्मक मजबुती चाहिन्छ । पुराना दलहरूले पनि यो गठबन्धनलाई ‘भावुकताको लहर’ भन्दै कमजोर बनाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।
यो एकताले नेपालको राजनीतिमा युवा नेतृत्वको नयाँ अध्याय सुरु गरेको छ । भ्रष्टाचारविरुद्धको सशक्त आवाज र सुशासनको वाचा बोकेको यो गठबन्धनले पुराना दलहरूलाई दबाब दिनेछ । तर, मत विभाजन, आन्तरिक मतभेद र निर्वाचनको कठोर वास्तविकताले सफलता अनिश्चित छ । कुलमान जस्ता लोकप्रिय व्यक्तित्वको अनुपस्थितिले थप जटिलता थपेको छ ।
अन्ततः, फागुन २१ को मतपरिणामले बताउनेछ – ‘घण्टी’ ले नयाँ धुन बजाउनेछ कि पुरानै तालमा नाच्नुपर्नेछ ? नेपालका युवा र परिवर्तनकामी मतदाताको हातमा अब देशको भविष्य छ ।
