काठमाडौँ : नेपालको स्थानीय तहमा स्वतन्त्र र दलगत उम्मेदवारहरूले ल्याएको नयाँ ऊर्जाले देशभर चर्चा कमाएको छ। सन् २०२२ को स्थानीय निर्वाचनपछि उदाएका यी मेयरहरूले जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता, पारदर्शिता र विकासमा जोड दिएर राष्ट्रिय स्तरमा ख्याति कमाएका छन्। टाइम म्यागजिनदेखि स्थानीय पुरस्कारसम्म उनीहरूको कामले विश्वव्यापी ध्यानाकर्षण गरेको छ। यहाँ नेपालका शीर्ष ५ चर्चित मेयरहरूको योगदान र उनीहरू चर्चित हुनुका कारणहरू उल्लेख गरिएको छ।
१. बालेन्द्र ' बालेन ' शाह (काठमाडौँ महानगरपालिका)
स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा विजयी बलेन शाह नेपालको युवा पुस्ताको प्रतीक बनेका छन्। संरचनात्मक इन्जिनियर र पूर्व र्यापर शाहले महानगरको बैठकलाई लाइभ स्ट्रिमिङ गरेर पारदर्शिताको नयाँ मानक स्थापित गरेका छन्। सहरी समस्या जस्तै फोहोर व्यवस्थापन, ट्राफिक जाम र भ्रष्टाचारविरुद्ध प्रत्यक्ष कारबाही गर्दै उनले जनतासँग जोडिएका छन्। सन् २०२३ मा टाइम म्यागजिनको 'टाइम १०० नेक्स्ट' सूचीमा समावेश भएर उनी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चित भए। उनको युवा सशक्तीकरण र परिवर्तनको अभियानले काठमाडौँलाई आधुनिक शहर बनाउने सपना साकार पार्दैछ।
२. हर्क राज राई (हर्क साम्पाङ) (धरान उपमहानगरपालिका)
धरानका स्वतन्त्र मेयर हर्क साम्पाङ 'जनता पहिले' को नाराका साथ जनतामाझ पुगेर काम गर्ने शैलीका लागि प्रसिद्ध छन्। धरानको दशकौँदेखिको खानेपानी समस्या समाधान गर्न उनले सामुदायिक परिचालनको नेतृत्व गरे, जसमा स्थानीयवासीहरूले नै श्रमदान गरे। व्यक्तिगत रूपमा फिल्डमा खटिएर काम गर्ने उनको शैलीले जनताको विश्वास जितेको छ। विकासमा जनसहभागिता र समस्या समाधानको यो मोडेलले सम्पाङलाई नेपालभर लोकप्रिय बनाएको छ। उनको कामले धरानलाई पानीको सङ्कटबाट मुक्त गर्दै नमूना शहर बनाउने दिशामा अघि बढाएको छ।
३. रेणु दाहाल (भरतपुर महानगरपालिका)
पहिले प्रचण्ड पुत्री भनेर चिनिने तर अहिले आफ्नो बेग्लै परिचय बनाएकी नेकपा (माओवादी केन्द्र) की नेतृ रेणु दाहाल नेपालकी प्रभावशाली महिला मेयर हुन्। भरतपुरको विकास र सुशासनमा उनको योगदान उल्लेखनीय छ। सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य र पर्यटन पूर्वाधारमा केन्द्रित कामले उनले स्थानीय स्तरमा ठूलो प्रशंसा पाएकी छिन्। केही स्थानीय सङ्घसंस्थाबाट 'वर्ष व्यक्ति २०८१' पुरस्कार प्राप्त गर्दै उनी महिला नेतृत्वको प्रेरणास्रोत बनेकी छिन्। उनको स्थिर र समावेशी शासन शैलीले भरतपुरलाई मध्यनेपालको विकास केन्द्र बनाएको छ, जसले उनलाई राष्ट्रिय चर्चामा ल्याएको छ।
४. चिरीबाबु महर्जन (ललितपुर महानगरपालिका)
नेपाली काङ्ग्रेसका मेयर चिरीबाबु महर्जन ललितपुर (पाटन) को सांस्कृतिक धरोहर संरक्षण र विकासमा अब्बल छन्। ऐतिहासिक शहरको संरक्षण गर्दै आधुनिक विकास सन्तुलनमा राख्ने उनको नेतृत्व प्रभावकारी छ। पाटन दरबार क्षेत्रको पुनर्निर्माण, पर्यटन प्रवर्द्धन र वातावरण संरक्षणमा उनको कामले अन्तर्राष्ट्रिय ध्यानाकर्षण गरेको छ। स्थिर र अनुभवी नेतृत्वका कारण महर्जन ललितपुरवासीको मन जितेका छन्। उनको कामले ललितपुरलाई सांस्कृतिक राजधानीको रूपमा जीवन्त राखेको छ।
५. गोपाल 'गोपी' हमाल (धनगढी उपमहानगरपालिका)
स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा विजयी धनगढीका मेयर गोपी हमाल धनी व्यवसायी हुन् तर तलब नलिई जनसेवामा समर्पित छन्। बाढी नियन्त्रण, सामाजिक कार्य र स्थानीय समस्या समाधानमा उनको प्रतिबद्धता प्रशंसनीय छ। सन् २०२२ को निर्वाचनमा स्वतन्त्र जितेर उनले दलहरूभन्दा माथि उठेर काम गर्ने उदाहरण प्रस्तुत गरे। उनको निस्वार्थ सेवा र विकास अभियानले सुदूरपश्चिममा नयाँ आशा जगाएको छ, जसले हमाललाई राष्ट्रिय स्तरमा चर्चित बनाएको छ।
यी मेयरहरूले नेपालको स्थानीय शासनमा नयाँ आयाम थपेका छन्। स्वतन्त्रता, पारदर्शिता र जनकेन्द्रित विकासले उनीहरूले राजनीतिक परिवर्तनको सन्देश दिएका छन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्ता नेतृत्वले देशको समग्र विकासमा योगदान पुर्याउनेछ।
