गल्ती गरेको मानिसलाइ जरिवाना काट्न ड्युटी गर्ने वा जरिवाना काट्न डुटी गर्ने ?
काठमाडौँ । काठमाडौंको व्यस्त शहरमा, सडक सुरक्षा एउटा गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ। विभिन्न स्थानहरूमा नयाँ ट्राफिक बत्तीको सुरुवातसँगै, ट्राफिक प्रहरीको भूमिकाको बारेमा बढ्दो अनुमानहरू गरिएको छ। के तिनीहरू कानूनको पालना गर्न र सबै सडक प्रयोगकर्ताहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न त्यहाँ छन् वा तिनीहरू जरिवाना जारी गर्न गल्ती गर्ने चालकहरूलाई पक्रन मात्र पर्खिरहेका छन्?
काठमाडौंको अस्तव्यस्त सडकहरूमा व्यवस्था कायम राख्न ट्राफिक प्रहरीको उपस्थिति आवश्यक छ। तिनीहरूले ट्राफिक नियमहरू लागू गर्ने, भीड व्यवस्थापन गर्ने र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, सुरक्षित ड्राइभिङ अभ्यासहरूलाई प्रवर्द्धन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तिनीहरूको भूमिका आदर्श रूपमा जरिवाना लागू गर्ने व्यक्तिको रूपमा मात्र काम गर्नुको सट्टा शिक्षा र रोकथाममा केन्द्रित हुनुपर्छ। यद्यपि, हालैका अवलोकनहरूले धेरैलाई प्रश्न उठाएका छन् कि तिनीहरूको प्राथमिक उद्देश्य जरिवाना सङ्कलन गर्न चालकको त्रुटिहरू फेला पार्नमा सरेको छ।
नयाँ स्थापित ट्राफिक बत्तीहरूद्वारा शासित बाटोहरूमा पुग्दा, धेरै चालकहरूले सिग्नल पछाडि ट्राफिक प्रहरी तैनाथ भएको रिपोर्ट गरेका छन्, जस्तो कि कसैको चिप्लने प्रतीक्षामा। यो अवस्थाले चिन्ता बढाएको छ: के यी अधिकारीहरू सडक दुर्घटनाहरू कम गर्ने उद्देश्यले सक्रिय उपायहरूमा संलग्न छन्, वा तिनीहरू जरिवानाबाट उत्पन्न हुने राजस्वलाई अधिकतम बनाउन कोटा-संचालित मानसिकता पालना गरिरहेका छन्? पछिल्लो दृष्टिकोणले चालकहरूमा अविश्वासको भावना सिर्जना गर्न सक्छ, जसले आफूलाई सडक सुरक्षाको खोजीमा साझेदारको रूपमा व्यवहार गर्नुको सट्टा लक्षित भइरहेको महसुस गर्न सक्छन्।
यो मानसिकताले हाम्रो ट्राफिक प्रहरीको प्रभावकारिता र दृष्टिकोणको बारेमा महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू उठाउँछ। दण्डात्मक अडान अपनाउनुको सट्टा, ध्यान शैक्षिक पहलहरूमा केन्द्रित हुन सक्छ जसले चालकहरूलाई सुरक्षित ड्राइभिङ अभ्यासहरू, ट्राफिक संकेतहरूको अर्थ र यी कानूनहरूलाई बेवास्ता गर्दा हुने सम्भावित परिणामहरूको बारेमा जानकारी दिन्छ। सहयोग र समझदारीको वातावरणलाई बढावा दिएर, चालक र ट्राफिक प्रहरी दुवैले काठमाडौंको सडकहरू सबैका लागि सुरक्षित बनाउन मिलेर काम गर्न सक्छन्।
यसबाहेक, जरिवाना जारी गर्ने अभ्यास ट्राफिक प्रवर्तनको आधारशिला बन्नु हुँदैन। लापरवाह व्यवहारलाई रोक्न जरिवाना वास्तवमा आवश्यक भए पनि, तिनीहरू सडकहरूमा व्यवस्था कायम राख्ने एकमात्र विधि हुनु हुँदैन। यसको सट्टा जागरूकता सिर्जना गर्ने, ड्राइभिङ बानी सुधार गर्ने र ट्राफिक नियमहरूको सम्मान गरिएको सुनिश्चित गर्ने कुरामा जोड दिनुपर्छ। सामुदायिक संलग्नताले कार्यान्वयनलाई पूरक बनाउनुपर्छ, जसमा सुरक्षित ड्राइभिङको बारेमा जनतालाई शिक्षित गर्ने उद्देश्यले कार्यशालाहरू, जानकारीमूलक पर्चाहरू, वा सामाजिक सञ्जाल अभियानहरू पनि समावेश हुन सक्छन्।
थप रूपमा, रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण बाटोहरूमा ट्राफिक प्रहरीको नियुक्तिले अपराधीहरूलाई पक्रने माध्यमको रूपमा मात्र काम गर्नुको सट्टा सुरक्षा बढाउने उद्देश्य पूरा गर्नुपर्छ। प्रभावकारी रूपमा तैनाथ हुँदा, ट्राफिक अधिकारीहरूले ट्राफिक प्रवाहको निरीक्षण गर्न सक्छन्, पैदल यात्रीहरूलाई सुरक्षित रूपमा सडक पार गर्न मद्दत गर्न सक्छन्, र दुर्घटनामा परिणत हुनु अघि खतरनाक परिस्थितिहरूमा हस्तक्षेप गर्न सक्छन्।
निष्कर्षमा, काठमाडौंमा ट्राफिक कानूनको कार्यान्वयनको लागि ट्राफिक प्रहरीको उपस्थिति महत्त्वपूर्ण भए पनि, केवल जरिवाना वितरण गर्नेबाट सडक सुरक्षाको संस्कृतिलाई बढावा दिन आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्न समर्पित प्रयास हुनुपर्छ। अन्तिम लक्ष्य सबै सडक प्रयोगकर्ताहरूको सुरक्षा र कल्याण हुनुपर्छ। कार्यान्वयनभन्दा शिक्षालाई जोड दिएर, हामी हाम्रा सडकहरूलाई सबैका लागि नेभिगेट गर्न सुरक्षित ठाउँहरूमा रूपान्तरण गर्ने आशा गर्न सक्छौं।
