गोरखा : गोरखाको केही स्थानमा एक महिनाअघि नै दशैं पर्व मनाइएको छ। पर्व समय सुधारका लागि अभियान चलाउँदै आएको ‘पर्व समय सुधार राष्ट्रिय समाज’ को अगुवाइमा गोरखा जिल्लाको सिरानचोक गाउँपालिका र पालुङटार नगरपालिकाका केही क्षेत्रहरूमा भदौ १७ गते मंगलबार टीका–जमरा लगाएर दशैं मनाइएको हो।
समाजका अनुसार भदौ ८ गते घटस्थापना गर्दै सिरानचोक गाउँपालिकास्थित श्रीनाथमण्डली देवीथानमा जमरा राखिएको थियो। त्यसपछि भदौ १४ गते फुलपाती, १५ गते बलिसहितको अष्टमी पूजा, र अन्ततः १७ गते विजया दशमीको टीका मनाइएको हो।
समाज गोरखाकी अध्यक्ष तुलसा मरहट्टाका अनुसार पर्व समय सुधारको उद्देश्यले समाजले विगत केही वर्षदेखि यस्तै समयअनुसार दशैं मनाउँदै आएको छ। मंगलबार ती पालिकाका केही विद्यालयहरूमा पनि विधिवत् रूपमा टीका जमरा लगाइएको जानकारी दिइएको छ।
किन एक महिनाअघि मनाइयो दशैं?
समाजले प्रस्तुत गरेको वैज्ञानिक दाबी अनुसार, सामान्यत: २४ घण्टा मानिने एक दिन वास्तवमा ३.२७ सेकेन्ड अपुग हुन्छ। यही कारण, वर्षौंको समय घटबढका हिसाबले ७२ वर्षमा करिब एक दिन घट्ने गणना गरिएको छ। यही आधारमा दशैं एक महिना अगाडि मनाउनु वैज्ञानिक दृष्टिले उपयुक्त रहेको समाजको तर्क छ।
समाजका अध्यक्ष खगोलविद् प्रा.डा. जयन्त आचार्यको नेतृत्वमा भदौ २ गते सबै शाखा तथा समितिहरूलाई पत्राचार गर्दै दशैंको टीका भदौ १७ गते र तिहारको भाइटीका असोज ७ गते मनाउन निर्देशन दिइएको थियो।
तर, नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले भने दशैंको टीका असोज १६ गतेका लागि निर्धारण गरेको छ, जसअनुसार अधिकांश नेपालीले दशैं मनाउनेछन्।
निष्कर्ष
गोरखाको केही समुदायले शास्त्र र खगोलशास्त्रमा आधारित तर्क प्रस्तुत गर्दै दशैं अगावै मनाउन थालेका छन्। पर्व सुधार अभियानले धार्मिक चाडपर्वको मिति पुनरावलोकन र शुद्धिकरणको बहससमेत अघि सारेको देखिन्छ।
