काठमाडौँ। फिफा विश्वकप २०२६ जति रोमाञ्चक र यादगार बन्यो, त्यति नै धेरै विवाद र नकारात्मक घटनाहरूले पनि यसलाई घेरेको थियो। स्पेन र अर्जेन्टिनाबीचको फाइनल खेल पछि मैदानमा भएको दृश्य सबैभन्दा बढी चर्चामा रह्यो। अतिरिक्त समयमा स्पेनले १-० को जितसँगै कप उठाइरहेको बेला अर्जेन्टिनाका खेलाडीहरूले स्पेनिस खेलाडीहरूलाई हात र लात हान्ने, घाँटीमा समाउनेजस्ता व्यवहार देखाए। ट्रफी उठाउने समारोहमा त अर्जेन्टिनाका खेलाडीहरूले पिठ्युँ फर्काएर उभिएको दृश्यले धेरैलाई स्तब्ध बनायो। यस घटनापछि फिफाले औपचारिक अनुसन्धान समिति नै गठन गरेको थियो, जबकि लियोनेल मेसीले भने हरेक स्पेनिस खेलाडीसँग हात मिलाएर खेल भावनाको उदाहरण देखाए भन्ने प्रशंसा पाए।
फाइनलमै अर्जेन्टिनाका मिडफिल्डर एन्जो फर्नान्डेजलाई खेल सकिनुभन्दा केही मिनेटअघि दोस्रो पहेँलो कार्डका कारण रातो कार्ड देखाइयो, जसले गर्दा उनको टोली दस खेलाडीमा सीमित भयो। पूरै टुर्नामेन्टमा नै रेफ्री निर्णयहरू निकै विवादास्पद रहे, जसका कारण यो विश्वकप "अधिकारी विवादको विश्वकप" भनेर पनि चिनिन थाल्यो।
यसैगरी अमेरिकी खेलाडी फोलारिन बालोगुनलाई देखाइएको रातो कार्डपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सिधै फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोलाई फोन गरी उक्त निर्णय पुनरावलोकन गर्न आग्रह गरेको खुलासा भयो। पछि फिफाले बालोगुनको निलम्बन एक वर्षका लागि स्थगित गर्ने निर्णय लियो, जसले राजनीतिक हस्तक्षेपको आरोप खेपेको थियो। पूर्व लिभरपुल प्रशिक्षक युर्गेन क्लोपसहित धेरै फुटबल व्यक्तित्वले यसको तीव्र आलोचना गरे।
टुर्नामेन्ट सुरु हुनुअघि नै सोमालियाली रेफ्री ओमर आर्तानलाई अमेरिकामा प्रवेश गर्न दिइएन, किनभने ट्रम्प प्रशासनले लगाएको यात्रा प्रतिबन्धमा सोमालिया परेको थियो। यसले खेलसँग जोडिएको आप्रवासन नीतिको विवादलाई पनि जन्म दियो।
खेलमैदानमा गम्भीर चोटपटकका घटनाहरू पनि भए। क्यानाडा र कतारबीचको खेलमा कतारका खेलाडी आसिम मदिबोको खतरनाक ट्याकलले क्यानाडाका इस्माइल कोनेको खुट्टा भाँचियो, जसका लागि मदिबोलाई रातो कार्ड र पाँच खेलको प्रतिबन्ध लगाइयो। साथै, वर्णभेदविरुद्धको नयाँ नियम अन्तर्गत परागुवेका मिगेल अल्मिरोनलाई प्रतिद्वन्द्वी खेलाडीसँग कुरा गर्दा मुख छोपेकै कारण रातो कार्ड देखाइयो, जुन यस्तो नियम लागू भएको पहिलो घटना थियो।
यस्तै, क्रोएसियाले पोर्चुगलविरुद्ध बत्तिसौं राउन्डमा गरेको ढिलो बराबरी गोल भिएआर समीक्षापछि बदर भयो, जसका कारण उनीहरू टुर्नामेन्टबाटै बाहिरिए। इरानले पनि इजिप्टविरुद्ध ग्रुप चरणमा गरेको अन्तिम मिनेटको विजयी गोल सामान्य अफसाइडका आधारमा गुमाउनुपर्यो, जसले उनको हार र बाहिरिने बाटो खुलायो। स्पेन र फ्रान्सबीचको सेमिफाइनलमा पनि विवाद देखियो — मेरिनोले ओटामेन्दीको खुट्टामा टेकेको आधारमा निको विलियम्सको गोल अस्वीकृत गरियो, तर धेरैले यो निर्णय अत्यन्त कडा र असंगत रहेको बताए, र यही खेलमा यामालको ह्यान्डबल विवाद पनि चर्चामा रह्यो।
गर्मीबाट बचाउनका लागि फिफाले ल्याएको अनिवार्य तीन मिनेटे हाइड्रेसन ब्रेकले पनि विवाद निम्त्यायो, किनभने यी ब्रेकहरू विज्ञापनले भरिएका थिए र फुटबललाई अमेरिकी शैलीमा ढाल्न खोजिएको भन्दै दर्शकहरूले आलोचना गरे। यसबाहेक सिएटलमा भएको इजिप्ट र इरानबीचको "प्राइड म्याच"मा रेनबो झन्डा ल्याउन दिइएको विषयले सांस्कृतिक र राजनीतिक बहस पनि छेडियो।
अधिकारीहरूको निर्णयसम्बन्धी विवाद फाइनलमा मात्र सीमित रहेन, ग्रुप चरणदेखि नै यसले टुर्नामेन्टलाई लगातार पछ्याइरह्यो। इजिप्टले सोह्रौं राउन्डमा अर्जेन्टिनासँग २-३ ले हारेपछि आधिकारिक उजुरी नै दर्ता गर्यो। मोस्तफा जिकोको गोल भिएआर समीक्षापछि बदर गरियो र पेनाल्टीको दाबी पनि अस्वीकार भयो, जसलाई प्रशिक्षक होसाम हसनले "धोका" भन्दै आक्रोश व्यक्त गरे। फिफाका रेफ्री प्रमुख पियरलुइजी कोलिनाले भने निर्णय सही रहेको बचाउ गरे, तर धेरै विश्लेषकले यसलाई असंगत निर्णयको उदाहरण मान्यो। फाइनल पछिको झगडा मामिलामा थप विवरण पनि बाहिर आयो। अर्जेन्टिनाका लियान्द्रो पारेडेस र स्पेनका एरिक गार्सियाबीच घाँटी समाउने घटनाबाट झगडा सुरु भएको भिडियोहरूमा देखिएको थियो, जुन पछि खेलाडी, विकल्प खेलाडी र कोचिङ स्टाफसम्मै फैलियो। फिफाले यसको छानबिनका लागि अभियोजक नियुक्त गरिसकेको छ।
खेल बाहिरका विषयले पनि आलोचना बटुल्यो। टिकटको मूल्य अत्यधिक महँगो रहेको भन्दै फुटबल समर्थक संस्थाहरूले यसलाई "ठूलो विश्वासघात" संज्ञा दिए। साथै तीन देश (अमेरिका, क्यानाडा र मेक्सिको) मा फैलिएको ४८ टोलीको यो विशाल संरचनाका कारण खेलाडी र दर्शकको यात्रा निकै लामो हुनुका साथै वातावरणविद्हरूले यसलाई इतिहासकै सबैभन्दा बढी कार्बन उत्सर्जन गर्ने विश्वकपमध्ये एक भएको चेतावनी दिए।
यसरी फिफा विश्वकप २०२६ फुटबलको उत्सवका साथसाथै रेफ्री विवाद, राजनीतिक हस्तक्षेप, खेलाडी चोटपटक र खेल भावनाको अभावजस्ता कालो पक्षहरूले पनि भरिएको थियो, जसले यसलाई इतिहासकै सबैभन्दा बढी बहसिलो विश्वकपमध्ये एक बनायो। यी सबै घटनाले फिफा विश्वकप २०२६ लाई फुटबलको महोत्सवसँगै विवाद, असंगत रेफ्री निर्णय, राजनीतिक हस्तक्षेप र व्यावसायिक आलोचनाले पनि उत्तिकै घेरिएको टुर्नामेन्टका रूपमा इतिहासमा दर्ज गरायो।
