काठमाडौं । नेपाली महिला फुटबलकी सर्वकालीन सर्वाधिक गोलकर्ता तथा अष्ट्रेलियन ए-लिग क्लब वेलिङ्टन फिनिक्सकी स्टार स्ट्राइकर सबित्रा भण्डारीले घुँडाको गम्भीर चोटका कारण सामाजिक सञ्जालमा फ्यान तथा शुभचिन्तकहरूसँग आर्थिक सहयोग मागेकी छन् । जनवरी महिनामा ब्रिस्बेनमा भएको खेलका क्रममा पुरानो एसीएल ग्राफ्ट र मेडियल कोलेटरल लिगामेन्ट दुवैमा दोहोरो चोट लागेकी २९ वर्षीया सबित्राले पुनः कतारको विश्वप्रसिद्ध अस्पेतार अर्थोपेडिक तथा स्पोर्ट्स मेडिसिन अस्पतालमा शल्यक्रिया र उच्चस्तरीय रिह्याब गर्न चाहेकी छन् । यसको कुल अनुमानित खर्च ८० हजार अमेरिकी डलर अर्थात् झण्डै एक करोड १६ लाख नेपाली रुपैयाँ रहेको छ ।
पाँच वर्षअघि पनि एसीएल चोट लाग्दा अस्पेतारमै सफल उपचार र रिह्याब गरेकी सबित्राले सोही अस्पतालको ‘कटिङ एज’ सुविधा र विशेषज्ञ टोलीलाई नै आफ्नो पूर्ण रिकभरीका लागि रोजेकी हुन् । तर यो महँगो यो उपचार खर्च वहन गर्न उनको व्यक्तिगत क्षमता पर्याप्त नभएपछि उनले फ्यानहरूसँग गुहार माग्नुपरेको हो । यस घटनाले नेपाली खेलकुदको वर्तमान दयनीय अवस्थालाई एकपटक फेरि उजागर गरेको छ । विश्वस्तरको व्यवसायिक लिगमा आफ्नो क्षमता प्रमाणित गरिसकेकी राष्ट्रिय खेलाडीले समेत चोट लाग्दा सामाजिक सञ्जालमा आर्थिक सहयोग माग्नुपर्ने स्थिति अत्यन्त लज्जास्पद र पीडादायी छ ।
वेलिङ्टन फिनिक्स क्लबले भने आफ्नो दायित्वअनुसार केही सहयोग गरेको छ । क्लबले लिग इन्स्योरेन्स अन्तर्गत शल्यक्रियाका लागि करिब २० हजार अष्ट्रेलियन डलर (झण्डै २० देखि २२ लाख नेपाली रुपैयाँ) सम्म कभर गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ । साथै क्लबले न्युजिल्यान्डमै स्थानीय अस्पतालमा उपचार र रिह्याबको पूर्ण व्यवस्था गर्न प्रस्ताव पनि गरेको थियो । तर सबित्राले आफ्नो करियरको दीर्घकालीन सफलताका लागि अस्पेतारकै उच्चस्तरीय सुविधा अनिवार्य ठानेकी छन्, जसले गर्दा इन्स्योरेन्स रकमले पूरै खर्च धान्न नसक्ने भएपछि बाँकी रकम फ्यानहरूबाट जुटाउनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको हो ।
यो घटनाले नेपालमा खेलकुद क्षेत्रप्रति संस्थागत उपेक्षाको गहिरो चित्र प्रस्तुत गरेको छ । अखिल नेपाल फुटबल संघ, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय जस्ता जिम्मेवार निकायहरू यस विषयमा पूर्ण रूपमा मौन र बेखबर जस्तै देखिन्छन् । खेलाडीहरूको स्वास्थ्य सुरक्षा, चोट उपचार कोष वा बीमा जस्ता आधारभूत व्यवस्था नै छैनन् ।
सरकारले यस्ता मामिलामा आर्थिक सहयोग किन गर्न सक्दैन भन्ने प्रश्न बारम्बार उठ्ने गरेको छ । नेपाल सरकारले खेलकुद क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राख्दैन । शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार र अन्य विकास क्षेत्रलाई मुख्य प्राथमिकता दिँदा खेलकुदमा अत्यन्त न्यून बजेट विनियोजन गरिन्छ । खेलाडी कल्याण, चोट उपचार कोष वा व्यावसायिक खेलाडी बीमा जस्ता कुनै पनि संरचना निर्माण गर्न सरकार असफल भएको छ । फलस्वरूप उच्चस्तरीय खेलाडीहरूको उपचार पनि व्यक्तिगत प्रयास वा फ्यानको भर पर्नुपर्ने अवस्था बनेको छ ।
यस्ता चोटहरूको जिम्मेवारी कसले लिने ? मुख्य जिम्मेवारी अखिल नेपाल फुटबल संघ, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको हो । उनीहरूले खेलाडीहरूलाई नियमित चिकित्सा जाँच, बीमा, उपचार कोष र पुनःस्थापना केन्द्रसँग समन्वय गरी दीर्घकालीन सहयोगको व्यवस्था गर्नुपर्ने हो । तर यथार्थमा यस्तो कुनै प्रभावकारी नीति वा संरचना अझै कार्यान्वयनमा आएको छैन ।
यो घटनाले नेपाली राष्ट्रिय तथा उदीयमान खेलाडीहरूलाई के सन्देश दिँदैछ ? जतिसुकै प्रतिभावान र विश्वस्तरीय भए पनि चोट लागेपछि एक्लै हुने तथा कुनै संस्थाले सहयोग गर्दैन भन्ने निराशाजनक र डरलाग्दो सन्देश । यसले युवा खेलाडीहरूलाई खेलकुदप्रति उत्साह घटाउँछ, व्यवसायिक करियर छोड्न बाध्य पार्छ र विदेश पलायन हुन प्रेरित गर्छ । परिणामस्वरूप नेपाली खेलकुदले निरन्तर आफ्ना सर्वश्रेष्ठ प्रतिभाहरू गुमाइरहेको छ ।
सबित्रा भण्डारी जस्ता खेलाडीले क्लबबाट आधारभूत इन्स्योरेन्स सहयोग पाए पनि पूर्ण उपचारका लागि फ्यानकै मुख ताक्नुपर्ने यो अवस्था तत्काल अन्त्य हुन जरुरी छ । खेलकुद क्षेत्रमा पर्याप्त बजेट, खेलाडी कल्याण कोष, स्पष्ट चोट उपचार नीति र संस्थागत जिम्मेवारीको तत्काल व्यवस्था नगरेसम्म नेपाली खेलकुदको उज्ज्वल भविष्य मात्र होइन, राष्ट्रिय प्रतिष्ठा पनि खतरामा पर्नेछ । अब जिम्मेवार निकायहरूले यो सन्देश गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने समय आएको छ ।
