काठमाडौँ – नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शाङ्घाई सहयोग सङ्गठन (एससीओ) शिखर सम्मेलनमा भाग लिन चीन भ्रमणको क्रममा सामाजिक सञ्जालमार्फत नेपाली राष्ट्रिय भावनालाई उजागर गरेका छन्। उनले नेपालको नक्सा (जसलाई उनले 'चुक्चे नक्सा' पनि भनेका छन्) र राष्ट्रिय झण्डासहितको तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्दै 'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी.. जय जय नेपाल' लेखेका छन्। यो कदमले उनको राष्ट्रवादी भावनालाई प्रष्ट रूपमा झल्काएको छ।
प्रधानमन्त्री ओलीले शनिबार टियानजिनमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता गरेका थिए। सो भेटमा उनले भारत र चीनबीच हालै भएको लिपुलेक मार्गबाट व्यापार सम्झौतामाथि नेपालको बलियो आपत्ति व्यक्त गरे। नेपालले लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रलाई आफ्नो संविधानमा समेटिएको आधिकारिक नक्सामा समावेश गरेको छ र यी क्षेत्रलाई आफ्नो सार्वभौम भूभागको रूपमा दाबी गर्दै आएको छ।
नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले अगस्त २० मा एक विज्ञप्ति जारी गर्दै लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानीलाई नेपालको अभिन्न अंगको रूपमा पुनः पुष्टि गरेको थियो। ओलीले चिनियाँ राष्ट्रपति सीसँगको भेटमा सन् १८१६ को सुगौली सन्धिअनुसार महाकाली नदीको पूर्वमा रहेका सबै क्षेत्र नेपालको भएको र लिपुलेकलाई व्यापारिक मार्गको रूपमा प्रयोग गर्ने भारत-चीन सम्झौतामा नेपालको सहमति नलिइएको भन्दै आपत्ति जनाए। उनले चीनले यस विषयमा नेपाललाई समर्थन गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
यसैबीच, भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपाल र भारतबीच कुनै विवाद नरहेको र लिपुलेक मार्गबाट व्यापार सन् १९५४ देखि नै हुँदै आएको बताएका छन्। भारतको परराष्ट्र मन्त्रालयले पनि यो व्यापार कोभिड महामारी र अन्य कारणले अवरुद्ध भएको र हाल पुनः सुरु गरिएको जनाएको छ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाहले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रधानमन्त्री ओलीलाई लिपुलेकको विषयलाई चीनमा उठाउन आग्रह गरेका थिए। उनले लेखे, "प्रधानमन्त्रीज्यूको चीन भ्रमणको शुभकामना। भारत र चीनबीच लिपुलेक मार्गबाट व्यापार पुनः सुरु गर्ने सम्झौताले हाम्रो सार्वभौमिकतामाथि आघात पुगेको छ। कृपया चीनलाई यो हाम्रो भूभाग हो भनेर सम्झाउन नभुल्नुहोला।"
प्रधानमन्त्री ओलीले एससीओ शिखर सम्मेलनमा भाग लिनुका साथै रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन, मालदिभ्सका राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जु, कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री सामदेच मोहा बोर्वर थिपादेई हन मानेट, लाओसका प्रधानमन्त्री सोनेक्से सिप्हान्डोन र भियतनामका प्रधानमन्त्री फाम मिन्ह चिन्हसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। उनले सेप्टेम्बर १ मा एससीओ प्लस शिखर सम्मेलनमा सम्बोधन गर्ने छन्।
नेपालले एससीओमा आफ्नो सहभागितालाई थप सुदृढ बनाउने र क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको हित र प्राथमिकताहरूलाई स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्ने लक्ष्य राखेको छ। ओलीले नेपालको 'समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली' को आकाङ्क्षालाई साकार पार्न चीनसँग बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) लगायतका परियोजनाहरूमा सहकार्यलाई तीव्रता दिन आग्रह गरेका छन्।
यो भ्रमणले नेपाल-चीन सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ, साथै लिपुलेक विवादलाई कूटनीतिक रूपमा समाधान गर्न नेपालको प्रयासलाई बल पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
